Perseidy znów rozświetlą nocne niebo nad Polską

Perseidy to jeden z najbardziej znanych i najobfitszych rojów meteorów. Czas jego aktywności przypada na lato, co dobrze wpisuje się w wakacyjne wyjazdy poza miasto w rejony z mniejszą ilością sztucznego oświetlenia.

W tym roku w maksimum, które przypada na noc z 12 na 13 sierpnia, będą idealne warunki do obserwacji tych meteorów. Księżyc znajdzie się wówczas w nowiu, a więc jego blask nie rozświetli nocnego nieba. Co więcej, 12 sierpnia przy zachodzie Słońca nastąpi zaćmienie Słońca, w Polsce widoczne jako częściowe, o dużej fazie (od 82 proc. do 85 proc., w zależności od rejonu kraju). Można będzie więc w jeden dzień podziwiać aż dwa atrakcyjne zjawiska astronomiczne – do zachodu Słońca zaćmienie, a gdy się ściemni – meteory.

W związku z tym w wielu miejscach w Polsce zorganizowane zostaną pikniki astronomiczne. Warto sprawdzić zwłaszcza, co w naszej okolicy szykują planetaria, obserwatoria i organizacje amatorsko zajmujące się astronomią i jej popularyzacją.

Czym w ogóle są meteory? Wbrew potocznej nazwie „spadających gwiazd”, nie są gwiazdami. Widząc meteor, tak naprawdę widzimy zjawisko świetlne wynikające z przelotu skalnej drobiny z kosmosu (meteoroidu) przez ziemską atmosferę. W zdecydowanej większości przypadków kosmiczny kamień ulega zniszczeniu w atmosferze i nie dolatuje do powierzchni Ziemi. Jeśli jednak jest większy i uda mu się przetrwać, uderza w naszą planetę jako meteoryt. Może powstać krater, a w okolicy można czasem odnaleźć odłamki meteorytu.

Meteory pojawiają się na niebie losowo przez cały rok. Są jednak pewne ich zgrupowania, widoczne w określonym czasie roku, zwane rojami meteorów. Meteory z danego roju wydają się wybiegać z jednego obszaru na niebie, zwanego radiantem (gdybyśmy wirtualnie przedłużyli ich trasy po nieboskłonie). Nazwy rojów meteorów wywodzą się od gwiazdozbiorów, na tle których znajdują się ich radianty.

Perseidy aktywne są od 17 lipca do 24 sierpnia. W momencie maksimum 12 sierpnia osiągają nawet 100 zjawisk na godzinę. Radiant roju przemieszcza się i w okresie maksimum jest w konstelacji Perseusza.

Do obserwacji meteorów nie potrzeba przyrządów astronomicznych, wystarczy nieuzbrojone oko. Trzeba jednak wybrać okolicę, w której lampy nie świecą w oczy, najlepiej z dala od sztucznego oświetlenia. Warto też wybrać miejsce, w którym duża część nieba nie jest przesłonięta budynkami czy drzewami. Nie patrzmy na sam radiant roju, tylko na obszary nieba nieco od niego oddalone. Przygotujmy się też na to, że Perseidy potrafią pojawiać się pęczkami, po 6-15 meteorów w ciągu kilku minut.

Perseidy znane są od starożytności. Współcześnie wiadomo, iż za ten rój odpowiada kometa 109P/Swift-Tuttle.

Równolegle do Perseidów aktywne są też Południowe Delta Akwarydy, mające maksimum 31 lipca (25 meteorów na godzinę). Jest to także starożytny rój meteorów. Mają związek z kometą P/2008 Y12 (SOHO). Okres aktywności przypada od 12 lipca do 23 sierpnia. Inny obecnie aktywny rój to Alfa Kaprikornidy z maksimum około 31 lipca i okresem aktywności od 3 lipca do 15 sierpnia. Są związane z kometą 169P/NEAT.