W głębokim zanurzeniu. Teleskop neutrinowy w jeziorze Bajkał gotów do badań

15 marca 2021, 18:27
DSC_5602
Fot. Baikal-GVD [baikalgvd.jinr.ru]

Daleko w azjatyckiej części Rosji swoje działanie oficjalnie rozpoczął (w sobotę 13 marca br.) "teleskop neutrinowy" BAIKAL GVD. Pierwsze dane pomiarowe z tego systemu mają zostać uzyskane jeszcze w tym roku. Jego uruchomienie to efekt międzynarodowego projektu, w którym uczestniczą także naukowcy z Polski.

BAIKAL GVD (Gigaton Volume Detector), zatopiony na głębokości pomiędzy jednym a dwoma kilometrami poniżej poziomu czystych wód jeziora Bajkał, to zestaw ponad 10 tys. fotopowielaczy. Powstanie głęboko zatopionej podwodnej instalacji tzw. teleskopu neutrinowego to efekt już kilkuletniej realizacji powiązanego międzynarodowego projektu naukowo-inżynieryjnego. Motywacją do budowy Bajkal-GVD były wyliczenia wskazujące na znaczący potencjał odkryć w astrofizyce, kosmologii i fizyce cząstek elementarnych.

Głównym celem są szczegółowe badania strumienia wysokoenergetycznych kosmicznych neutrin i poszukiwanie ich źródeł. Baikal-GVD ma skutecznie wspierać również wysiłki dotyczące poszukiwania śladów ciemnej materii, neutrin pochodzących z rozpadu superciężkich cząstek, jak również innych egzotycznych cząstek. Będzie działać też jako platforma do badań środowiskowych w jeziorze Bajkał.

Budowa teleskopu rozpoczęła się w 2015 roku, a jej koszty wyniosły około 2,5 mld rubli (34,1 mln USD). Faza przygotowawcza projektu zakończyła się jeszcze tego samego roku uruchomieniem demonstracyjnego klastra składającego się ze 192 modułów optycznych. Budowę pierwszej właściwej sekcji Baikal GVD (GVD-I) rozpoczęto w 2016 r. - był to pierwszy z ośmiu klastrów w podstawowej konfiguracji, składający się z 288 fotopowielaczy. Zakończenie GVD-I (8 klastrów, kubatura 0,4 km3) nastąpiło według planu - na początku 2021 r.

image
Jeden z modułów systemu detekcji neutrin Baikal-GVD. Fot. Baikal-GVD [baikalgvd.jinr.ru]

Obecnie ogłoszono już pełnoprawny rozruch i rozpoczęcie prac obserwacyjnych na urządzeniu. Teleskop pod powierzchnią Bajkału stał się zatem jednym z trzech największych działających detektorów neutrin na świecie, obok IceCube na biegunie południowym i ANTARES na Morzu Śródziemnym.

Oficjalnie współpraca Baikal-GVD obejmuje 9 instytucji i organizacji, przypisanych do 4 różnych państw (przy czym pośrednio zaangażowanych ośrodków i narodowości jest więcej). W tej grupie są polscy naukowcy z Instytutu Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie. Po stronie rosyjskiej projekt wdraża Instytut Badań Jądrowych Rosyjskiej Akademii Nauk, Zjednoczony Instytut Badań Jądrowych w Dubnej (którego członkiem jest właśnie Polska) i Uniwersytet Państwowy w Irkucku. Udział w przedsięwzięciu biorą także naukowcy z Czech, Niemiec i Słowacji.

Źródło: Baikal-GVD/PAP


image
Z oferty Sklepu Defence24.pl

 

Space24
Space24
KomentarzeLiczba komentarzy: 3
Predator
czwartek, 18 marca 2021, 02:19

Ciekawe jakie jest prawdopodobieństwo zderzenia neutrina i antyneutrina? i czy da się się te kwanty wytwarzać sztucznie jak kol wiek kontrolując ich kierunek rozchodzenia się?

kaczkodan
sobota, 20 marca 2021, 03:54

Zależy wyłącznie od układu fizycznego, dlatego to co się liczy dla fizyka to przekrój czynny reakcji, który mówi jakie są szanse na zajście reakcji w pobliskich cząstkach, który zależy też od energii neutrin. Precyzyjnie kierować się nie da, ale całkiem nieźle idzie tworzenie skolimowanych wiązek neutrinowych w akceleratorach. Nie ma to i nie może mieć żadnego znaczenia technicznego, jedynie badawcze.

Palmel
wtorek, 16 marca 2021, 11:41

nie pokazaliście jak ten system ma wyglądać Rosjanie w swoich tv pokazali ile tego ma być do dna i na lądzie

Tweets Space24