NASA podjęła decyzję. Rakieta SLS w nowej odsłonie

O zmianach strukturalnych rakiety mogliśmy dowiedzieć się już na początku marca, kiedy administrator NASA - Jared Isaacman - zapowiedział duże zmiany w architekturze księżycowego programu Artemis. Jedną z nich jest planowana zmiana górnego stopnia w misjach Artemis IV i dalej.

Rakieta SLS po zmianach

Dotychczasowa architektura pierwszych trzech misji Artemis zakładała wykorzystanie wersji Block 1 z górnym stopniem ICPS (Interim Cryogenic Propulsion Stage). Segment jest napędzany pojedynczym silnikiem RL10, zasilanym przez materiał pędny zawierający ciekły wodór i ciekły tlen. Całość ma niecałe 14 metrów wysokości i 5 metrów szerokości.

W kolejnych misjach NASA planowała wykorzystać wersję SLS Block 1B ze zmienionym górnym stopniem - Exploration Upper Stage. W wyniku nowych decyzji agencja wykorzysta w tych misjach konfigurację „bliską Block 1”. Szczegółów wówczas nie ujawniono. Decyzja była motywowana potrzebą częstszych lotów.

6 marca NASA opublikowała ogłoszenie przetargowe, w którym wyraźnie stwierdzono, że nowym górnym stopniem dla księżycowej rakiety będzie Centaur V, wykorzystywany dzisiaj do misji rakiety Vulcan. Partnerem pozostanie United Launch Alliance (spółka joint venture między Boeingiem a Lockheed Martin).

Centaur weźmie udział w misjach Artemis IV i V. Agencja ukryła wartość zamówienia. Wybór uzasadniono brakiem alternatywy, która spełniałaby „wysoce specjalistyczne wymagania agencji”. Nie oznacza to jednak, że nie rozważano innych opcji.

Blue Origin miało szansę

W treści opublikowanego dokumentu czytamy, że wewnętrzne analizy obejmowały również potencjalne wykorzystanie górnego stopnia rakiety New Glenn zasilanego parą silników BE-3U na materiał pędny ciekły wodór i ciekły tlen.

„Porównując parametry konstrukcyjne i charakterystyki wydajności potencjalnych źródeł z parametrami konstrukcyjnymi i charakterystykami wydajnościowymi górnego stopnia SLS, tylko Centaur jest w stanie (przy stosunkowo niewielkich modyfikacjach) spełnić wymagania rządowe.” - argumentuje NASA.

Górny stopień rakiety New Glenn wymagałby znaczących modyfikacji, co mogłoby dodatkowo opóźnić program Artemis. Zaletą Centaur V jest jego dostępność oraz doświadczenie zdobyte w misjach kosmicznych. Podobnie jak stopień Interim Cryogenic Propulsion Stage, wykorzystuje on silniki RL10 (choć w innej wersji), a oba segmenty mają także zbliżone wymiary.

Kiedy ludzie wylądują na Księżycu?

Kluczową zmianą w programie Artemis jest roszada w misjach. W połowie 2027 roku ma polecieć misja Artemis III, w trakcie której przetestowane będzie dokowanie z jednym lub dwoma komercyjnymi lądownikami (od SpaceX oraz Blue Origin) na niskiej orbicie okołoziemskiej.

Lądowanie na Księżycu nastąpi w ramach misji Artemis IV w 2028 roku, która we wcześniejszych planach była oznaczona jako Artemis III.