ESA i indyjska ISRO zacieśniają kosmiczne partnerstwo

Europejska Agencja Kosmiczna i jej indyjski odpowiednik, ISRO, zdecydowały się podczas międzynarodowego szczytu kosmicznego w Paryżu 10 września br. przedłużyć o kolejne pięć lat obowiązującą od ponad dwóch dekad umowę o współpracy. Dokument, podpisany po raz pierwszy w 2002 roku, pozostaje podstawą rozwijającego się partnerstwa obejmującego coraz szerszy zakres aktywności kosmicznych.

Co najważniejsze, współpraca nie będzie jedynie kontynuowana, lecz także rozszerzana o kolejne obszary. Już wcześniej obie agencje realizowały wspólnie szereg programów i inicjatyw obejmujących obserwację Ziemi, nawigację satelitarną, badania kosmiczne oraz wsparcie operacyjne misji. Dobrym przykładem jest wielokrotne wykorzystywanie europejskich stacji naziemnych do utrzymywania łączności z indyjskimi misjami.

Zaktualizowana treść umowy między ESA a ISRO ma przede wszystkim „odzwierciedlać zmieniające się priorytety sektora kosmicznego”. Odpowiednio, zakres współpracy zostanie rozszerzony w obszarze pogody kosmicznej oraz załogowej i robotycznej eksploracji kosmosu. W dokumencie podkreślono również rosnące znaczenie zrównoważonego prowadzenia działalności kosmicznej, kwestii szczególnie ważnej dla Europejczyków.

Rozszerzone porozumienie opiera się na podpisanym rok wcześniej, w maju 2025 r., wspólnym oświadczeniu intencyjnym dotyczącym współpracy w załogowych lotach kosmicznych na niską orbitę okołoziemską, a w dalszej perspektywie również na Księżyc. O ile jednak Indie są realnie blisko osiągnięcia pierwszego z tych celów dzięki programowi Gaganyaan, o tyle w Europie dopiero rozpoczyna się debata nad pozyskaniem podobnych suwerennych zdolności w następnej dekadzie.

Sama kooperacja w tym obszarze ma polegać przede wszystkim na wypracowywaniu wspólnych standardów, m.in. w zakresie interoperacyjności systemów zbliżania i dokowania, szkolenia astronautów, symulacji misji kosmicznych oraz lotów parabolicznych. Celem jest stworzenie podstaw do późniejszego prowadzenia na orbicie wspólnych eksperymentów, badań i innych prac.

Jednak nawet w tym obszarze obie strony nie będą zaczynały od zera. Agencje już wcześniej ściśle koordynowały aktywności swoich astronautów na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) w ramach misji Axiom-4 z 2025 r., w której uczestniczyli indyjski astronauta Shubhanshu Shukla oraz astronauta ESA Sławosz Uznański-Wiśniewski. Zgodnie z porozumieniem zawartym w grudniu 2024 r. współpraca obejmowała m.in. realizację indyjskich eksperymentów, wykorzystanie infrastruktury ESA oraz badania fizjologiczne.

Na przestrzeni ostatnich lat pogłębienie partnerstwa nabrało również znaczenia strategicznego, wykraczającego poza wymiar czysto naukowo-badawczy. Zarówno Europa, jak i Indie dążą do większej autonomii kosmicznej oraz modernizacji własnych sektorów, o czym najlepiej świadczą pierwsze udane starty orbitalne rakiet rozwijanych przez ich prywatne podmioty. Jednocześnie ostatnie cięcia budżetowe i programowe w NASA, przy szerszym spadku amerykańskiej wiarygodności w innych obszarach, skłaniają Europę do większej dywersyfikacji swoich partnerstw międzynarodowych poza tradycyjne kierunki, co widać również w sektorze kosmicznym.