Technologia kosmiczna prześwietla wzgórze wawelskie

Wzgórze Wawelskie jako pierwszy w Polsce zabytek jest badane technologią nieinwazyjnego skanowania opartego na cząstkach kosmicznych – mionach. Uzyskane wyniki pomogą precyzyjnie wyznaczyć obszary do ewentualnych przyszłych badań wykopaliskowych. Prace odbywają się w ramach projektu VIEW, łączącego polską firmę technologiczną, szwajcarskich fizyków i muzealników.

„Wzgórze Wawelskie kryje jaskinie i struktury, których położenie nie jest w pełni znane, a my chcielibyśmy wiedzieć, co się kryje pod powierzchnią terenu. Muografia pozwala zajrzeć do środka wzgórza – bez konieczności wiercenia i jakiejkolwiek inwazyjnej ingerencji w teren” – podkreśliła w informacji przesłanej PAP kierowniczka Działu Archeologii ZKnW dr Monika Kamińska, która koordynuje projekt ze strony Zamku.

Do nieinwazyjnego skanowania wzgórza wykorzystywana jest nowoczesna technologia oparta na naturalnych cząstkach kosmicznych, które powstają przy uderzeniu promieniowania kosmicznego w atmosferę. Cząstki przenikają przez skały, a detektor zainstalowany w Smoczej Jamie rejestruje ich liczbę z różnych kierunków. Większa liczba mionów wskazuje na obecność pustek, takich jak korytarze czy szczeliny.

„Porównując pomiar z modelem wzgórza, można zbudować mapę gęstości jego wnętrza, trochę jak tomografię komputerową, tylko z naturalnym, całkowicie bezpiecznym źródłem promieniowania. Obrazowanie mionowe to bezpieczna dla zabytków metoda, (…) sięgająca tam, gdzie klasyczne techniki geofizyczne mają swoje ograniczenia, niezależnie od tego, czy chodzi o średniowieczne mury, czy o współczesną infrastrukturę” – wskazała dyrektorka polskiej firmy Muotech rozwijającej tę technologię, astrofizyczka dr Noemi Zabari.

Firma poinformowała, że przy instalacji specjalistycznego urządzenia w Smoczej Jamie uczestniczyli fizycy z Politechniki Federalnej w Lozannie (EPFL), uczelni współpracującej z CERN, która udostępniła eksperymentalny detektor na potrzeby tych badań.

W 2017 roku dzięki technologii wykorzystującej miony odkryto nieznaną wcześniej pustą przestrzeń nad Wielką Galerią piramidy Cheopsa w Egipcie. Niedawno z jej wykorzystaniem badano wzgórze Zamku Królewskiego w Budapeszcie.

Prace na Wawelu odbywają się w ramach projektu VIEW (Visualizing the Interior and Exploring Wawel – Wizualizując wnętrze, odkrywając Wawel) realizowanego przez polską firmę technologiczną MUOTECH wspólnie z fizykami ze szwajcarskiej politechniki EPFL w Lozannie we współpracy z Zamkiem Królewskim na Wawelu.