Europejski wkład w Artemis II

Misja Artemis II wystartowała w nocy z 1 na 2 kwietnia br. z Kennedy Space Center na Florydzie. Czteroosobową załogę na pokładzie statku kosmicznego Orion wyniosła jedna z najpotężniejszych rakiet na świecie - Space Launch System (SLS). Tym samym astronauci rozpoczęli 10-dniową wyprawę w okolice naturalnego satelity Ziemi, która ma kluczowe znaczenie dla dalszych losów księżycowego programu Artemis.

Przypomnijmy, że w ramach Artemis II czworo astronautów wykona lot wokół Księżyca, bez lądowania na jego powierzchni. Statek Orion przeleci około 8 tys. km poza niewidoczną z Ziemi stronę Srebrnego Globu, co pozwoli astronautom oddalić się na ponad 402 tys. km od naszej planety. Tym samym ustanowią nowy rekord odległości człowieka od Ziemi, przekraczając wynik osiągnięty podczas misji Apollo 13.

Misja Artemis II to jedno z najbardziej złożonych przedsięwzięć inżynieryjnych i naukowych ostatnich lat, angażujące tysiące naukowców, inżynierów i techników oraz setki podmiotów z wielu krajów.

Kluczowy wkład Europy zapewnia Europejski Moduł Serwisowy (ESM), zbudowany przez konsorcjum przemysłowe pod przewodnictwem firmy Airbus na zlecenie Europejskiej Agencji Kosmicznej. Moduł odpowiada za napęd statku Orion, kontrolę termiczną oraz dostarczanie załodze kluczowych zasobów podtrzymywania życia, takich jak tlen, azot i woda.

Europejski moduł serwisowy rozpoczął operacje, gdy Orion znalazł się na orbicie okołoziemskiej. Tym samym załoga mogła przejść do etapu przeprowadzenia weryfikacji systemów statku. W kolejnym etapie misji, po uzyskaniu zgody kontroli lotu, główny silnik Europejskiego Modułu Serwisowego wykona kluczowy manewr trans-lunar injection, nadając statkowi odpowiednią prędkość do opuszczenia orbity Ziemi, rozpoczynając około czterodniowy lot w kierunku Księżyca.

Łącznie w Europejskim Module Serwisowym znajdują się 33 silniki: główna pojedyncza jednostka w ramach Orbital Maneuvering System (OMS), 8 silników pomocniczych oraz 24 mniejszych, pomagających w kontroli położenia. Główny silnik statku Orion ma wyjątkową historię – to zmodyfikowana jednostka typu OMS-E, która była wykorzystywana do misji wahadłowca Atlantis w latach 2000–2002.

Misja Artemis II jest drugim lotem wykorzystującym moduł ESM. Pierwszy egzemplarz potwierdził swoje zdolności operacyjne podczas bezzałogowej misji Artemis I w 2022 r. Kolejne moduły – ESM-3 i ESM-4 – znajdują się obecnie na etapie testów w zakładach firmy Airbus w Bremie.

Zgodnie z harmonogramem, ESM-3 ma umożliwić demonstrację dokowania statku Orion z komercyjnym lądownikiem księżycowym (firmy Blue Origin lub SpaceX). Z kolei ESM-4 wesprze misję Artemis IV, w ramach której przewiduje się załogowe lądowanie na powierzchni Księżyca.

Warto zauważyć, że europejski wkład w misję Artemis II nie ogranicza się wyłącznie do ESM. Dla przykładu, zespół z Europejskiego Centrum Astronautów (EAC) odpowiada za wsparcie medyczne załogi, wykorzystując system EveryWear – zaawansowaną, bezpieczną aplikację telemetryczną opracowaną w Europie, umożliwiającą monitorowanie parametrów fizjologicznych astronautów oraz wspieranie procesów decyzyjnych lekarzy lotu.

Współpraca obejmuje również integrację i analizę danych medycznych we współdziałaniu z partnerami międzynarodowymi, w tym NASA, Kanadyjską Agencję Kosmiczną (CSA) oraz Japońską Agencję Kosmiczną (JAXA).

W załodze misji znaleźli się Reid Wiseman (dowódca), Victor Glover (pilot) i Christina Koch (specjalista) z NASA, a także Jeremy Hansen (specjalista), reprezentujący Kanadyjską Agencję Kosmiczną. Koch jest pierwszą kobietą, Glover pierwszym Afroamerykaninem, a Hansen pierwszym Kanadyjczykiem, którzy lecą na orbitę Księżyca.