ESA kończy rosyjski rozdział w Gujanie. Symboliczny demontaż

Na początku XXI w. Europejska Agencja Kosmiczna i rosyjska agencja Roskosmos zawarły porozumienie, dzięki któremu Europa uzyskała dostęp do sprawdzonej rakiety Sojuz. Z kolei Rosja zyskała możliwość przeprowadzania startów z europejskiego kosmodromu w Gujanie Francuskiej, który znajduje się blisko równika.

Efektem tej współpracy było utworzenie kompleksu startowego ELS. Pierwszy start rakiety Sojuz z tej infrastruktury odbył się w 2011 roku i obejmował wyniesienie satelitów demonstracyjnych europejskiego systemu nawigacyjnego Galileo. Od tego czasu z ELS przeprowadzono ponad 20 misji, w tym wiele o istotnym znaczeniu strategicznym dla Europy.

Koniec był pewny

Współpraca europejsko-rosyjska w obszarze startów rakiet nośnych była kontynuowana do 2022 roku. Jej zakończenie nastąpiło w konsekwencji pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę. W odpowiedzi Europa zdecydowała się zerwać współpracę, co doprowadziło do wycofania rosyjskiego personelu z Gujany Francuskiej oraz wstrzymania wszystkich startów rakiet Sojuz z tego kosmodromu przez ESA.

Po zerwaniu współpracy infrastruktura w Gujanie Francuskiej nie została porzucona, ale przez dłuższy czas pozostawała niewykorzystana. W kolejnych miesiącach ESA oraz Arianespace skoncentrowały się na reorganizacji europejskiego dostępu do przestrzeni kosmicznej. Kluczowe było przyspieszenie prac nad nowymi rakietami – Ariane 6 oraz Vega-C – które miały wypełnić lukę po Sojuzach.

Sama platforma ELS stała się przedmiotem analiz pod kątem przyszłego wykorzystania. Rozważano różne scenariusze, w tym jej adaptację do nowych europejskich systemów nośnych lub potencjalne wykorzystanie przez prywatnych operatorów w ramach rozwijającego się rynku komercyjnych startów. Ostatecznie zostanie przekonstruowana pod nowy system nośny opracowywany przez francuską spółkę MaiaSpace.

Ten proces właśnie się rozpoczął. Kilka dni temu platforma ELS została zdemontowana, oficjalnie kończąc historię Roskosmosu w Gujanie Francuskiej.

Nowy początek i akcent Polski

Już niedługo na miejscu ELS powstanie platforma przeznaczona dla niewielkiej rakiety MaiaSpace, która swój pierwszy lot ma odbyć najwcześniej w kwietniu 2027 r. W ramach pierwszego startu rakieta MaiaSpace poleci trajektorią suborbitalną, a jej celem jest osiągnięcie 100 km, czyli umownej granicy kosmosu zwanej linią Kármána.

MaiaSpace została założona w 2022 roku jako spółka córka ArianeGroup, której głównym celem było przeprowadzenie pierwszego startu rakiety 5 lat po inauguracji działalności. Jako pierwszy w Europie system ma posiadać zdolność do odzyskania i ponownego użycia dolnego stopnia. Sercem rakiety będzie silnik Prometheus zasilany biometanem i ciekłym tlenem.

Przypomnijmy, że do projektu MaiaSpace dołączył Łukasiewicz-Instytut Lotnictwa. Polski zespół dostarczy silniki do górnego segmentu Colibri. Jednostki, o ciągu 420 N każdy, wykorzystujące 98% nadtlenek wodoru jako utleniacz, bazują na osiągnięciach projektów GRACE 1 i GRACE 2 finansowanych przez Europejską Agencję Kosmiczną, zarządzanych przez Łukasiewicz-ILOT, jak również inwestycjach własnych.