Nowy system satelitarny UE. ICEYE startuje w przetargu

Celem unijnego programu EOGS jest stworzenie zintegrowanego systemu, który połączy istniejące i przyszłe zdolności państw członkowskich oraz europejskiego przemysłu. EOGS ma uporządkować i połączyć cały ekosystem obserwacji Ziemi w Europie – od zbierania danych (optycznych i radarowych), przez ich przetwarzanie, aż po bezpieczne udostępnianie instytucjom publicznym.

Kluczowe znaczenie będzie miała interoperacyjność, czyli zdolność różnych systemów i firm do działania w ramach wspólnej architektury.

Zasadniczy ciężar procesu decyzyjnego w ramach EOGS spoczywa na Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), wyznaczonej przez Komisję Europejską do prowadzenia i koordynacji projektu. Oznacza to, że mimo politycznego nadzoru Komisji to ESA odpowiada za kształtowanie architektury programu i ocenę ofert. W tym kontekście istotna jest rosnąca pozycja państw unijnych w ramach ESA, w tym Polski, której składka wzrosła z ok. 190 mln euro rocznie w latach 2022–2025 do ok. 730 mln euro na lata 2026–2028 (będzie to średnio 240 mln euro rocznie).

Znaczenie projektu wykracza poza przemysł kosmiczny. EOGS ma być fundamentem europejskiej autonomii w zakresie informacji – szczególnie w obszarach bezpieczeństwa, zarządzania kryzysowego i monitorowania sytuacji geopolitycznej. Szybszy dostęp do wiarygodnych danych ma skrócić czas reakcji i zapewnić większą niezależność decyzyjną. Docelowo system ma zapewniać niemal w czasie rzeczywistym całodobowy dostęp do danych satelitarnych na potrzeby bezpieczeństwa i obrony UE. Pełną gotowość operacyjną ma osiągnąć do 2028 roku.

W przetargu organizowanym przez KE wystartowała firma ICEYE w ramach konsorcjum, a także jej polski oddział z siedzibą w Warszawie. Wyzwanie jest duże, bo europejski sektor kosmiczny jest zdominowany przez dużych graczy, takich jak Airbus (Francja/Niemcy/Hiszpania), Thales Alenia Space (Francja/Włochy), Leonardo (Włochy), a także OHB (Niemcy) oraz GMV (Hiszpania).

KE coraz częściej podkreśla jednak, że potrzebny jest większy udział firm technologicznych i startupów, które mogą dostarczać rozwiązania dające się wdrażać szybciej.

ICEYE ma duże doświadczenie w tej branży, a jej systemy kupiło już polskie wojsko. W ubiegły piątek w Warszawie odbyło się oficjalne przekazanie Siłom Zbrojnym RP satelitarnego systemu rozpoznania radarowego MikroSAR.

„Widać wyraźną zmianę w podejściu Komisji Europejskiej. Obok wieloletnich programów coraz większego znaczenia nabierają inicjatywy nastawione na wyniki i szybkie, skuteczne wdrożenia. W programach takich jak EOGS rosną więc szanse firm, które dysponują gotowymi systemami i potrafią w krótkim czasie dostarczyć sprawdzone rozwiązania. Polska, która wyraźnie zwiększyła swoją składkę do Europejskiej Agencji Kosmicznej, ma dziś mocniejszy głos w rozmowach o kształcie europejskich programów kosmicznych” – powiedział PAP Rafał Modrzewski, współzałożyciel i prezes ICEYE.

Wyniki przetargu spodziewane są w ciągu kilku tygodni. Udział polskiej firmy w projekcie wspierają polscy europosłowie.

Europoseł Dariusz Joński (KO) powiedział, że EOGS to inwestycja w bezpieczeństwo Europy. „Chodzi o system satelitarny, który ma dawać UE szybki dostęp do danych potrzebnych m.in. przy kryzysach, ochronie granic czy zagrożeniach militarnych. ICEYE ma tu realne szanse, bo Europa coraz częściej stawia na firmy, które mają gotowe i działające technologie, a nie tylko na wielkie koncerny z wieloletnimi projektami” – zauważył.

„To ważne również dla Polski, bo ICEYE, jako firma o silnych polskich korzeniach i zapleczu, już dziś współtworzy europejskie zdolności w obszarze obserwacji Ziemi i realnie wzmacnia pozycję polskiego przemysłu kosmicznego w strategicznych programach UE. To pokazuje, że Polska nie tylko uczestniczy w europejskiej polityce kosmicznej, ale zaczyna być jej istotnym współtwórcą” – ocenił w rozmowie z PAP.

Europoseł Michał Dworczyk (PiS) podkreślił w rozmowie z PAP, że wzrost roli Polski na europejskim rynku kosmicznym jest elementem polskiego interesu narodowego, a uczestnictwo w projektach ESA jest tego częścią.

„Nieprzypadkowo w 2022 roku doszło do skokowego wzrostu polskiej składki do ESA, gdy Rada Ministrów zwiększyła ją o przeszło 50 proc. ICEYE jest przykładem tego, jak szybko prywatne przedsiębiorstwo, założone przez prywatnych innowatorów z państw średniej wielkości, może wyskalować działalność i z sukcesem dostarczać kluczowe dane siłom zbrojnym” – podkreślił polityk.

„Podczas moich licznych podróży na Ukrainę widziałem, jak ważną rolę pełni rozpoznanie strategiczne w codziennych operacjach wojska i mogę powiedzieć, że firma ICEYE jest w światowej czołówce. Obowiązkiem polskiego rządu jest wspomagać ją również w rywalizacji o kontrakty ESA, tak aby mogła skutecznie konkurować z zachodnioeuropejskimi podmiotami” – dodał Michał Dworczyk.

ICEYE to producent i operator największej na świecie sieci satelitów obserwacyjnych, które są wyposażone w radary z syntetyczną aparaturą (SAR), dostarczające dane radarowe w niemal rzeczywistym czasie. Firma umożliwia klientom całodobowy dostęp do danych z dowolnej lokalizacji na Ziemi niezależnie od warunków pogodowych, co pozwala wykrywać i reagować na zachodzące zmiany. ICEYE dostarcza dane satelitarne m.in. Centrum Sytuacyjnemu NATO. Współpracuje z Ministerstwem Obrony Ukrainy.