Japonia rusza po próbki z księżyca Marsa. Wkrótce start misji

Start misji Martian Moons eXploration (MMX) zaplanowano na 20 października 2026 r. Sonda zostanie wyniesiona w przestrzeń kosmiczną na pokładzie systemu nośnego H3 z Centrum Kosmicznego Tanegashima w południowo-zachodniej Japonii. Wyznaczona data przypada na pierwszy dzień okna startowego, które potrwa do 7 listopada.

Pierwotnie misja MMX miała rozpocząć podróż już w 2024 r., jednak start przełożono z powodu problemów technicznych związanych z rakietą H3. Ponieważ odpowiednie warunki do rozpoczęcia lotu w kierunku Marsa pojawiają się mniej więcej co 26 miesięcy, opóźnienie oznaczało konieczność przesunięcia misji o około dwa lata.

Japonia chce dostarczyć próbki z Fobosa

MMX spędzi około roku w drodze do Marsa. Po dotarciu w okolice Czerwonej Planety sonda rozpocznie fazę obserwacji, obejmującą zarówno Marsa, jak i jego dwa naturalne satelity – Fobosa i Deimosa.

Jednym z najważniejszych etapów będzie wybór odpowiedniego miejsca lądowania na Fobosie. Następnie na powierzchnię księżyca zostanie skierowany niewielki łazik IDEFIX, opracowany przez Francuską Agencję Kosmiczną (CNES) oraz niemieckie Centrum Lotnictwa i Kosmonautyki (DLR). Pojazd będzie badał powierzchnię Fobosa i dostarczy danych, które pomogą zespołowi misji w wyborze miejsca pobrania próbek.

Sonda MMX ma następnie wykonać manewr zejścia na powierzchnię Fobosa i pobrać co najmniej 10 gramów materiału, który zostanie umieszczony w specjalnej kapsule powrotnej. Powrót sondy w kierunku Ziemi planowany jest na 2030 r., natomiast dostarczenie kapsuły z próbkami ma nastąpić w 2031 r. Miejscem jej lądowania ma być Australia.

Jeśli misja zakończy się powodzeniem, będzie to pierwszy w historii przypadek dostarczenia na Ziemię próbek z księżyca Marsa. Próbę wykonania podobnej misji podjęła Rosja w 2011 r. w ramach projektu Phobos-Grunt, jednak sonda nie zdołała opuścić orbity okołoziemskiej.

Skąd pochodzi Fobos?

Jednym z najważniejszych celów naukowych MMX będzie ustalenie pochodzenia księżyców Marsa. Naukowcy od lat spierają się, czy oba księżyce są przechwyconymi planetoidami, które znalazły się w zasięgu grawitacji Marsa, czy też powstały w wyniku potężnego zderzenia młodej planety z innym dużym ciałem niebieskim.

Analiza pobranych próbek pozwoli szczegółowo zbadać skład chemiczny i mineralogiczny Fobosa, a następnie porównać go z materiałem pochodzącym z Marsa i innych obiektów Układu Słonecznego. Wyniki badań mogą dostarczyć ważnych informacji na temat powstania i ewolucji Marsa, jego księżyców oraz procesów, które zachodziły we wczesnym Układzie Słonecznym.

JAXA podkreśla, że misja pozwoli także przetestować technologie niezbędne do przyszłych załogowych lotów na Marsa, postrzegając Fobosa jako potencjalną „naturalną stację kosmiczną”.

Współpraca międzynarodowa

Misja MMX jest realizowana przez JAXA we współpracy z Europejską Agencją Kosmiczną (ESA) i NASA. Europejscy partnerzy odpowiadają m.in. za udział w rozwoju łazika IDEFIX oraz wybranych elementów misji.

Projekt wykorzystuje również doświadczenia Japonii zdobyte podczas wcześniejszych misji typu sample return. JAXA z powodzeniem sprowadziła na Ziemię próbki z planetoidy Itokawa w ramach misji Hayabusa w 2010 r., a dekadę później – materiał z planetoidy Ryugu dzięki sondzie Hayabusa2.