Premier zapowiedział polski statek kosmiczny. O co naprawdę chodzi?

Po miesiącach oczekiwania premier Donald Tusk, minister finansów i gospodarki Andrzej Domański oraz dyrektor generalny ESA Josef Aschbacher ogłosili lokalizację przyszłego centrum Agencji w Polsce. O status siedziby ośrodka rywalizowały największe miasta w Polsce, jednak finalnie wybór padł na stolicę kraju.

„Polska będzie jednym z europejskich krajów, w których ESA będzie miała jedno ze swoich centrów. To pierwszy kraj na wschodniej flance Unii Europejskiej, który będzie miał możliwość takiej sformalizowanej współpracy” – podkreślił Donald Tusk w trakcie konferencji prasowej. Szef rządu przekazał również, że Polska dąży do budowy swojego pierwszego statku kosmicznego.

Zapowiedź rozeszła się w mediach szerokim echem. Wypowiedź premiera wzbudziła pytania również wśród przedstawicieli polskiego sektora kosmicznego, ponieważ obecnie nie jest realizowany krajowy program budowy statku kosmicznego w klasycznym rozumieniu tego pojęcia.

Szef rządu zaznaczył, że „polski statek kosmiczny” ma zapewniać dużo większe możliwości transportowe między Ziemią a satelitami, serwisowanie satelitów, tankowanie itp. Ta część wypowiedzi pozwala lepiej zinterpretować słowa premiera. Najbardziej prawdopodobne jest, że miał on na myśli projekt RAVEN (Rendez-Vous and Proximity Vehicle for Enabling Multi-Mission), który jest realizowany przez spółkę PIAP Space we współpracy z innymi podmiotami polskiego sektora kosmicznego.

Nie jest to zatem statek kosmiczny przeznaczony do lotów załogowych. RAVEN ma być pierwszą polską platformą orbitalną do autonomicznego transportu i serwisowania satelitów na orbicie. Projekt znajduje się obecnie w fazie B1, która obejmuje szczegółowe opracowanie projektu statku i przygotowanie pierwszej misji demonstracyjnej RAVEN DEMO I, planowanej na 2029 r.

Celem demonstracji będzie walidacja technologii koniecznych do kolejnych etapów operacji zbliżeniowych, w tym zmiany orbity, manewrów fazujących i kontrolowanej deorbitacji. Misja będzie także okazją do demonstracji potencjału systemu RAVEN w kontekście bezpieczeństwa, inspekcji i rozpoznania satelitów.

W ramach RAVEN rozwijane są technologie z obszaru RPO (Rendezvous and Proximity Operations), obejmujące autonomiczne manewry zbliżeniowe, przechwytywanie obiektów oraz przyszłe operacje dokowania i serwisowania satelitów. W szerszej perspektywie rozwiązania te będą stanowiły podstawę dla rozwoju usług logistycznych w kosmosie, inspekcji infrastruktury orbitalnej oraz działań związanych z bezpieczeństwem satelitarnym.

Projekt rozwijany jest na zlecenie Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) przez konsorcjum, któremu przewodzi PIAP Space. Za opracowanie platformy statku odpowiada Creotech Instruments S.A., Łukasiewicz – Instytut Lotnictwa rozwija system napędowy, Wojskowa Akademia Techniczna odpowiada za segment naziemny, AROBS Polska konstruuje komputer pokładowy, natomiast GMV Polska przygotowuje system nawigacji i kontroli statku (GNC).

Prace wspierają również Polska Agencja Kosmiczna (POLSA), Ministerstwo Rozwoju i Technologii oraz Ministerstwo Obrony Narodowej.