Drugi lot samolotu X‑59. Próba przerwana przedwcześnie

Drugi lot samolotu eksperymentalnego X-59 został przeprowadzony 20 marca br. Maszyna wystartowała z bazy Edwards Air Force Base w Kalifornii. Z przekazanych przez NASA informacji wynika, że już kilka minut po starcie pilot Jim „Clue” Less otrzymał ostrzeżenie systemowe w kokpicie. Zgodnie z procedurami bezpieczeństwa podjęto decyzję o natychmiastowym powrocie i lądowaniu.

Cały lot trwał zaledwie dziewięć minut, a samolot bezpiecznie wrócił na ziemię. Mimo skróconego czasu misji, zespół projektu ocenia próbę pozytywnie. Jak podkreślono, udało się zebrać nowe dane, które zostaną wykorzystane w kolejnych testach. Obecnie trwa analiza przyczyn zgłoszonego ostrzeżenia, jednak nie wskazuje się na poważne zagrożenia dla programu.

Drugi lot X-59 formalnie inauguruje proces tzw. „envelope expansion”. Polega on na systematycznym zwiększaniu prędkości i wysokości (poza dotychczasowe limity samolotu), przy jednoczesnej weryfikacji bezpieczeństwa oraz osiągów maszyny. Samolot będzie stopniowo osiągał coraz większe prędkości i pułapy, aż do parametrów docelowych – Mach 1,4 (1512 km/h) na pułapie ok. 16,7 km.

Przypomnijmy, że pierwszy lot samolotu X‑59 QueSST został przeprowadzony w październiku 2025 r. W ramach tej historycznej próby maszyna wykonywała przez ponad godzinę okrążenia nad bazą Edwards Air Force Base, po czym wylądowała w ośrodku Armstrong Flight Research Center.

Mimo że drugi lot został skrócony, warto pamiętać, że na tym etapie rozwoju naturalne jest pojawianie się pewnych nieprawidłowości. Kluczowe w tym zakresie pozostaje jednak to, że wszystkie procedury bezpieczeństwa zadziałały zgodnie z założeniami. W najbliższych miesiącach odbędą się kolejne testy w locie, które pozwolą zebrać kompleksowy zestaw danych.

Kluczowym etapem w programie będą testy akustyczne, w ramach których NASA wykona przeloty samolotu X-59 nad wybranymi obszarami zamieszkanymi w Stanach Zjednoczonych. Ich celem będzie sprawdzenie tego, jak mieszkańcy odbierają dźwięk generowany przez przelatujący X-59. Uzyskane wyniki posłużą jako materiał analityczny dla krajowych i międzynarodowych organów regulacyjnych.

X-59 to demonstrator technologii opracowany przez NASA oraz firmę Lockheed Martin w ramach projektu Low-Boom Flight Demonstrator. W przeciwieństwie do legendarnego Concorde’a, który wywoływał potężne fale dźwiękowe (tzw. sonic boom), X‑59 został zaprojektowany tak, by zamiast huku, emitować jedynie dźwięk, którego poziom decybeli jest porównywalny do zamykania drzwi samochodu czy ruchu ulicznego.

Długość kadłuba samolotu X-59 to ponad 29 m, z kolei rozpiętość skrzydeł to 9 m. Nietypowy, smukły kształt kadłuba ma zapewnić „łagodzenie” fali dźwiękowej. Jest zbudowany na podwoziu samolotu F-16, a jego maksymalna masa startowa wynosi 14,7 t. Odrzutowiec jest napędzany pojedynczym silnikiem General Electric F414, stosowanym dotąd m.in. w myśliwcach F-18E/F Super Hornet oraz JAS 39 Gripen.