KPO i kosmos. Co dalej z rozwojem polskiego sektora kosmicznego?

W panelu udział wzięli Mateusz Gaczyński, zastępca dyrektora Departamentu Koordynacji KPO w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, Łukasz Maciak z Departamentu Innowacyjności i Polityki Kosmicznej Ministerstwa Rozwoju i Technologii, płk (rez.) dr inż. Rafał Borek z Polskiej Agencji Kosmicznej, dr Dariusz Nowak-Nova, dyrektor Departamentu Teleinformatyki MSWiA, oraz Maciej Misiura, wiceprezes zarządu Creotech Instruments.

Debatę poprowadził Mateusz Mitkow, redaktor naczelny Space24.pl.

Jednym z najważniejszych tematów była sama rola KPO w rozwoju krajowego sektora kosmicznego. Mateusz Gaczyński wskazywał na znaczenie tego instrumentu jako źródła finansowania projektów związanych z rozwojem polskich kompetencji technologicznych. Dla branży kosmicznej było to szczególnie istotne, ponieważ wcześniej znalezienie dużych, dedykowanych źródeł finansowania dla tego typu przedsięwzięć było znacznie trudniejsze.

Podobną perspektywę przedstawiał Łukasz Maciak z MRiT, zwracając uwagę na rosnące znaczenie sektora kosmicznego dla polskiej gospodarki. Jednocześnie w dyskusji pojawiło się pytanie, jak utrzymać tempo rozwoju po zakończeniu obecnej perspektywy finansowania. KPO może bowiem uruchomić konkretne projekty i kompetencje, ale długoterminowy rozwój branży będzie wymagał kolejnych instrumentów oraz spójnej polityki państwa. W tym kontekście znaczenie będzie miała przygotowywana przez MRiT nowa strategia kosmiczna.

Rozmowa szybko zeszła na konkretne projekty realizowane przy wykorzystaniu środków KPO. Płk Rafał Borek z POLSA wskazywał na znaczenie Narodowego Systemu Informacji Satelitarnej (NSIS), którego zadaniem będzie rozwój krajowych zdolności w zakresie pozyskiwania, gromadzenia, przetwarzania i udostępniania danych satelitarnych.

Rozwój takiej infrastruktury ma znaczenie nie tylko dla samego sektora kosmicznego. Coraz większa ilość danych pochodzących z orbity sprawia, że kluczowa staje się możliwość ich szybkiego przetworzenia i przełożenia na informacje przydatne dla konkretnych użytkowników. NSIS ma zwiększyć możliwości wykorzystania danych satelitarnych przez krajową administrację i inne podmioty.

Kolejnym przykładem inwestycji omawianych podczas debaty był program MikroGlob. Maciej Misiura z Creotech Instruments przedstawił perspektywę przemysłu zaangażowanego w budowę krajowych zdolności satelitarnych.

W ramach programu powstają cztery mikrosatelity wyposażone w instrumenty do obserwacji Ziemi. Pierwszy z nich został wyniesiony na orbitę 7 lipca 2026 r. na pokładzie Falcona 9 firmy SpaceX. Po starcie nawiązano z nim łączność i rozpoczęto proces uruchamiania satelity.

MikroGlob ma znaczenie nie tylko ze względu na przyszłe możliwości pozyskiwania zobrazowań. Projekt pozwala również rozwijać w Polsce kompetencje związane z projektowaniem, budową i eksploatacją satelitów, a tym samym wzmacniać krajowy przemysł kosmiczny oraz zdolności kosmiczne Wojska Polskiego.

Główną część rozmowy stanowił udział Polski w europejskim systemie bezpiecznej łączności satelitarnej IRIS². Polska przeznaczyła na udział w programie 656 mln euro, czyli około 2,8 mld zł ze środków KPO.

Z perspektywy MSWiA, którą podczas debaty przedstawiał dr Dariusz Nowak-Nova, rozwój bezpiecznej łączności satelitarnej jest istotny z punktu widzenia potrzeb administracji i służb, szczególnie w kontekście odporności systemów komunikacyjnych oraz działania w sytuacjach kryzysowych.

Jednocześnie udział w IRIS² może być ważnym impulsem dla polskiego przemysłu. Współpraca z głównymi wykonawcami i partnerami technologicznymi programu stwarza krajowym firmom możliwość zdobywania doświadczenia, rozwijania kompetencji i zwiększania udziału w europejskich łańcuchach dostaw.

W dyskusji powracało pytanie o to, w jaki sposób wykorzystać obecny impuls finansowy do budowy trwałych zdolności. Same inwestycje w satelity czy infrastrukturę nie będą bowiem wystarczające, jeśli nie przełożą się na rozwój usług, kompetencji przedsiębiorstw oraz zdolność administracji do praktycznego wykorzystania powstających systemów.

Udział Polski w europejskich programach, rozwój własnej infrastruktury oraz projekty takie jak NSIS i MikroGlob mogą jednocześnie wzmacniać pozycję krajowego sektora na europejskim rynku. Jak wynikało z dyskusji, istotne będzie jednak utrzymanie tego kierunku również po zakończeniu finansowania z KPO.