Unijne sankcje uderzają w rosyjski sektor kosmiczny

Decyzja zapadła 7 sierpnia 2026 r. Jednym z objętych sankcjami jest Viktor Ivanov, dyrektor generalny NII TP, czyli Instytutu Badawczego Instrumentów Precyzyjnych należącego do Roskosmosu. NII TP prowadzi działalność zarówno na potrzeby sektora kosmicznego, jak i rosyjskich sił zbrojnych. Instytut uczestniczy w projektach realizowanych przez Roskosmos oraz rozwija technologie wykorzystywane przez rosyjskie wojsko.

Szczególne znaczenie ma rozwijany przez NII TP radar Kasatka-R. Jest to instrument wykorzystujący technologię radaru z syntetyczną aperturą (SAR), przeznaczony do zastosowania na satelitach serii Obzor-R. Technologia ta pozwala na prowadzenie obserwacji powierzchni Ziemi niezależnie od pory dnia i w znacznie mniejszym stopniu niż systemy optoelektroniczne jest uzależniona od warunków atmosferycznych.

Z dokumentu opublikowanego przez UE wynika, że sankcje oznaczają m.in. zamrożenie aktywów Ivanova znajdujących się na terenie UE oraz zakaz udostępniania mu środków finansowych i zasobów gospodarczych przez osoby i podmioty z Unii. Rosyjski menedżer został również objęty zakazem wjazdu na terytorium UE i tranzytu przez państwa członkowskie.

W czerwcu 2026 r. sam NII TP został objęty unijnymi sankcjami. Decyzja dotycząca Ivanova jest więc kolejnym krokiem w działaniach wymierzonych w przedsiębiorstwo oraz osoby odpowiedzialne za funkcjonowanie rosyjskiego zaplecza technologicznego.

Warto zauważyć, że Viktor Ivanov nie był jedyną osobą powiązaną z rosyjskim sektorem kosmicznym, która znalazła się na unijnej liście sankcyjnej z 7 sierpnia. Sankcjami objęto również Sergeya Bashkova, dyrektora przedsiębiorstwa Irz-Svyaz. Firma jest producentem odbiorników nawigacyjnych wykorzystywanych m.in. w rosyjskim systemie satelitarnej nawigacji GLONASS.

Na liście znalazł się także Aleksandr Dyukarev, dyrektor generalny Krasnojarskiego Zakładu Budowy Maszyn (Krasmasz). Przedsiębiorstwo produkuje m.in. międzykontynentalne pociski balistyczne RS-28 Sarmat, a także elementy wykorzystywane w rakietach nośnych.

Sytuacja ponownie pokazuje, że technologie kosmiczne mają istotne znaczenie dla rosyjskich zdolności wojskowych. Dotyczy to przede wszystkim rozpoznania, wskazywania celów, łączności oraz przekazywania danych. Rozwiązania te, w tym satelitarne, stały się istotnym elementem unijnej polityki sankcyjnej ze względu na ich wykorzystanie w wymienionych obszarach.

Podobne działania podejmowane są również na poziomie Europejskiej Agencji Kosmicznej. Po rozpoczęciu przez Rosję pełnoskalowej inwazji na Ukrainę ESA zdecydowała o zawieszeniu lub zakończeniu współpracy z Roskosmosem przy szeregu przedsięwzięć. Najważniejszym przykładem był program ExoMars, a europejska agencja wycofała się również ze współpracy przy rosyjskich misjach księżycowych oraz ograniczyła wykorzystanie rosyjskich rakiet Sojuz do wynoszenia europejskich ładunków.