Europa bliżej rakiety wielokrotnego użytku. Themis przeszedł test

Próba została przeprowadzona 23 lipca 2026 r. w centrum kosmicznym Esrange w Szwecji przez zespoły ArianeGroup oraz SSC Space, operatora obiektu. Był to najważniejszy publicznie ogłoszony etap kampanii testowej demonstratora Themis od września 2025 r.

W ramach próby typu Wet Dress Rehearsal (WDR) zespoły przeprowadziły kompleksową symulację procedur poprzedzających start. Jej celem było sprawdzenie działania pojazdu oraz infrastruktury naziemnej w warunkach zbliżonych do rzeczywistych operacji przedstartowych. Zespoły przećwiczyły m.in. sekwencję odliczania, procedury związane z zakończeniem misji oraz działania, które będą prowadzone po przyszłym locie demonstratora i jego odzyskaniu.

Próba dostarczyła również danych pozwalających zidentyfikować ewentualne nieprawidłowości, które należy usunąć przed rozpoczęciem kolejnych etapów kampanii testowej.

Podczas testu 28-metrowy demonstrator został wypełniony ciekłym azotem schłodzonym do temperatury około -200°C. Pozwoliło to zweryfikować działanie zbiorników, przewodów i innych elementów systemu w ekstremalnie niskiej temperaturze oraz przy wysokim ciśnieniu.

Ciekły azot został wykorzystany zamiast docelowych materiałów pędnych ze względów bezpieczeństwa. Themis ma być napędzany ciekłym tlenem i ciekłym metanem, jednak azot pozwala odtworzyć warunki kriogeniczne i charakteryzuje się zbliżoną gęstością, nie będąc jednocześnie substancją łatwopalną ani wybuchową.

Kolejnym ważnym celem kampanii testowej będzie pierwszy lot demonstratora. Ma to być krótka próba na niewielkiej wysokości, podczas której sprawdzone zostanie zachowanie segmentu w trakcie startu, lotu oraz kontrolowanego powrotu na powierzchnię.

Dokładny termin tego testu nie został jeszcze podany. ArianeGroup poinformowała, że zespoły analizują obecnie dane zebrane podczas WDR i na ich podstawie przygotowują kolejne etapy kampanii. Termin następnej próby ma zostać określony po zakończeniu tych prac.

Themis (T1H) to pierwszy demonstrator głównego segmentu do rakiety wielokrotnego użytku, który będzie w stanie powracać na platformę startową po separacji stopni. Tego typu zdolność odzyskiwania komponentów jest obecnie jednym z kluczowych wyznaczników konkurencyjności na rynku rakiet nośnych. Choć do stworzenia w pełni operacyjnego systemu wciąż daleka droga, testy Themis stanowią istotny krok w kierunku obniżenia kosztów wynoszenia ładunków na orbitę oraz budowania niezależności Europy.

Sercem segmentu jest silnik Prometheus opracowany przez europejską firmę ArianeGroup. Jednostka jest zasilana przez materiał pędny: ciekły metan i ciekły tlen (methalox) i wykorzystuje cykl spalania z generatorem gazu.

Projekt Themis jest finansowany z budżetu Europejskiej Agencji Kosmicznej, ale wspierany również przez Unię Europejską w ramach projektu SALTO (Structured Agile Launcher Technology Operations), finansowanego przez program Horizon Europe. W projekcie biorą udział firmy z Polski.

Gdyńska firma SpaceForest jest odpowiedzialna za podsystem GFCS (Green Flip Control System), czyli pomocniczy silnik rakietowy, dzięki któremu rakieta obróci się przed wylądowaniem. Sterowanie będzie możliwe poprzez połączenie z komputerem pokładowym segmentu Themis. Inżynierowie Sener Polska zaprojektują i zbudują mechanizm GFAM (Grid Fin Actuation Mechanism), który umożliwi blokowanie i odblokowywanie stateczników kratownicowych po rozłożeniu.

Warto zauważyć, że rozwój rakiet wielokrotnego użytku jest jednym z kluczowych wyzwań dla konkurencyjności Europy na globalnym rynku kosmicznym. W tym obszarze pozycję lidera zbudowała firma SpaceX, wykorzystująca wielokrotnie używane pierwsze stopnie rakiety Falcon 9. Europa dysponuje obecnie rakietami Ariane 6 oraz Vega-C, które nie zostały zaprojektowane z myślą o odzyskiwaniu i ponownym wykorzystaniu.